ACAarchitectureMag44 του Αντώνη Κ.Αντωνιάδη
Ενα σπουδαίο Ελληνικό όνομα που ακούγεται στο εξωτερικό ...
Και συμβαίνει να είναι γένους θηλυκού ...και συμβαίνει να εχει καμιά σχέση με Ελληνικά ονόματα που μας λένε εδώ οι διάφοροι περι την αρχιτεκτονική κονδυλοφόροι, οτι ακούν και δρούν και κάνουν διάφορα στο εξωτερικό...απλά , οι εδώ κοδυλοφόροι και επι μισθό αρθογραφούντες, δημοσιοσχετίζουν και άλλες ατζέντες υπηρετούν, οπως π.χ τα "βρυκολακο-υποδωρείως δρώμενα"/ "Business intelligence"και"Facilitating" (Για τα περί μεσαζόντων , "διευκολυντών" και επιχειρηματικής "κατασκοπίας", δείτε παρακαλώ σχετικά, τόσο σε ιντερνετ οσο και αν καταφέρετε να πάρετε τίποτε γύρω απ'αυτά απο αυτούς που δραστηριοποιούνται στους σχετικούς τομείς-υπάρχουν πλείστοι τέτοιοι γύρω σας) ...Αλλά επειδή εδώ και χρόνια, ως ομοιοπαθών, εχω ασχοληθεί και με τους "ουσιαστικά" διαπρέψαντες και την χώρα μας τιμώντες στο εξωτερικό "Ελληνες αρχιτέκτονες" * , θα ασχοληθώ πάλι, με μια ακόμη περίπτωση που ειναι μοναδική, οχι τοσο για τα "εγχώρια" αλλα για τα "διεθνή". Το όνομα λοιπόν, ειναι : Pamela Jerome (Πάμελα Ιερομνήμων)
Η Πάμελα, απόφοιτος του ΕΜΠ (1974-1979), απο Ελληνες γονείς, γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, κι’είναι Ελληνοαμερικανίδα. Είναι διοσεγγονή του Γρηγόρη Κ. Ιερομνήμονα που ηταν Δήμαρχος Κέας επι εικοσαετία , κί ήταν εκείνος που έφερε τον Νεοκλασσικισμό στο νησί ενώ σε ενέργειες του οφείλονται η χρηματοδότηση και υλοποίηση του Δημαρχείου της Ιουλίδας και του σχολείου. Η με τέτοιο DNA Ελληνίδα, ειναι σήμερα διακεκριμένη αναστυλώτρια, με κορυφαία έργα της την ιστορική συντήρηση (Historic Preservation) του σπιτιού του Καταρράκτη (“Fallingwater”), γνωστού και ως Kaufman House, του Frank Lloyd Wright στο Bear Run της Πενσυλβάνια **, καθώς και του Μουσείου Guggenheim*** του ιδιου κολοσσού της Αμερικανικής Αρχιτεκτονικής, στην Πέμπτη λεωφόρο της Νέας Υόρκης.
|
|
|
Αριστερά : Το σπίτι του Καταρράκτη αριστερά : Αρχιτέκτων Frank Lloyd Wright, Αρχιτέκτονες Ιστορικής συντήρισης/αποκατάστασης WASA engineering New York, Υπεύθυνη έργου : Pamela Jerome / Partner in Charge Δεξιά : Το Μουσείο Γκουγκενχάιμ στην Πέμπτη λεωφόρο της Νέας Υόρκης : Αρχιτέκτων Φρανκ Λόϋντ Ράιτ, Αρχιτέκτονες επέκτασης : Gwathmey/Siegel, Αρχιτέκτονες ιστορικης συντήρησης WASA engineering New York, Υπεύθυνη έργου : Pamela Jerome / Partner in Charge studio A
Η Πάμελα που μετεκπαιδεύτηκε στην ιστορική συντήρηση/αποκαταστάσεις (Historic Preservation) στην σημαντικότερη σχολή του κλάδου στις ΗΠΑ, στο πανεπιστήμιο Columbia, απέκτησε νεότατη την άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος αρχιτέκτονα στις ΗΠΑ (η δυσκολότερη, πιο μακροχρόνια και με το μέγιστο κύρος διεθνώς διαδικασία απόκτησης άδειας εξασκήσεως επαγγέλματος αρχιτέκτονα παγκοσμίως). Είναι συνεργάτης , υπεύθυνη έργων «ιστορικής αποκαταστάσεως και συντήρησης», της αρχαιότερης σήμερα αρχιτεκτονικής εταιρείας της Νέας Υόρκης, των WASA Engineering (Wank Adams Slavin Associates, η απόγονος εταιρία των αρχιτεκτόνων Reed and Stem που το 1903 κέρδισαν τον διαγωνισμό για τον Σταθμό Grand Central της Νέας Υόρκης στην Park Avenue –ενα μνημείο της εποχής των σιδηροδρόμων και σήμερα μνημείο της παγκόσμιας κληρονομιάς ). Διαχρονικά συνδεδεμένη με το πανεπιστήμιο Columbia, κρατάει θέση Adjunct Professor στην σχολή Historic Preservation, ενώ συγχρόνως προϊσταται διαχρονικής εμπρακτης έρευνας μέσω της Ουνέσκο στην Υεμένη****, και αλλες χώρες με παραδοσιακή αρχιτεκτονική υποδομή, για πλινθόκτιστες οικοδομές. Η ειδικοτητα της ειναι τα «πλινθόκτιστα», οι αλληλεπιδράσεις των υλικών και η «υγεία των κτηρίων» γενικότερα.
Αριστερά : Κάτοψη τυπικού ορόφου
Μουσείου Γκουγκενχάϊμ
στην Νέα Υόρκη. Εντυπωσιακό
κατασκευαστικό σχέδιο με την ηλεκτρονική αποτύπωση των ρωγμών
συμπεριέλαβαν οι New York
Times, στο δημοσίευμά τους,
που για λόγους Copyright
παραθέτω στο παρόν , σε πολύ μικρες, μη "αναπαραγωγίσημες"
διαστάσεις, το
αποδεικτικό Thumbnail, δεξιά.
Επι σειρά ετών μοιράζει το χρόνο της μεταξύ Νέας Υόρκης και Υεμένης, με ετήσιες επισκέψεις στην Ελλάδα , την Τζιά και το σπιτι της στην Βατούσα της Λέσβου (Η μητέρα της ειναι απο τη Μυτιλήνη). Τα εγκαίνια του Μουσείου της Ακρόπολης φέρανε στο νου μου την Πάμελα, και θυμήθηκα απο τις μέρες μου στην Αμερική και σαν καλά πληροφορημένος απόφοιτος της αρχιτεκτονικής του Columbia κι’εγώ πριν την εφόρμιση του Τσούμι, ότι θεωρούσε το τμήμα των Ιστορικών αναστηλώσεων που ειχε ιδρύσει ο μεγάλος James Marston Fitch ως το "πετυχημένο" αλλα παρά ταύτα διαφοροτρόπως μεταχειριζόμενο αποπαίδι του προγράμματος. Και τουτο , γιατί οι αρχιτέκτονες-ιστορικοί και οι αλλοι επιστήμονες στο τομέα των αποκαταστάσεων , με την έρευνα και δραστηριότητες τους , επαιρναν σωρεία επιχορηγήσεων που εκάναν το πρόγραμμα οικονομικά εύρωστο, κάτι που δεν συνέβαινε με το κεντρικό πρόγραμμα της αρχιτεκτονικής αλλα και της πολεοδομίας. Ο ανθρώπινος "ανταγωνισμός", μερικές φορες συνεπικουρούμενος απο δόσεις "ζήλειας", που ανθεί και πολλαπλασιάζεται στα πανεπιστημιακά και ακαδημαϊκά κατεστημένα, ακόμη και της Αμερικής , ιδίως στα χέρια "παλαιομοδίτικου" στα περί "αξιοκρατίας" Ευρωπαίου, διαπότιζε τις σχέσεις των προγραμμάτων στο σπουδαίο αυτό πανεπιστήμιο , και ολοι το έβλεπαν και ειχαν τις εξηγήσεις τους.... Αναλογίζομαι αν ο Τσούμι, που χρησιμοποιούσε "παλαιομοδίτικες" Ευρωπαϊκές μεθόδους (πχ. να παίρνει υπερ-ταλαντούχους σπουδαστές να δουλεύουν στο γραφείο του-δίνοντας στα μυαλά τους "αέρα",υπέρδιογκώνοντας τα "εγώ" τους, και να κάνει μερικούς απ'αυτούς να εγκαταλείπουν τις σπουδές τους-έχω π.χ περίπτωση μαθητή μου απ'το Τέξας που δυστυχώς τον έστειλα για υπο τον Τσούμι μεταπτυχιακές), ρώτησε την Πάμελα ή κανέναν αλλο απο το πρόγραμμα των ιστορικών αποκαταστάσεων , ακομη κι’εκείνο τον Κέννεθ Φραμπτον, του οποίου το γράμμα για την ακαταλληλότητα του οικοπέδου Μακρυγιάννη είχε κι’αυτός υπογράψει***** , τι θα γίνει σε μερικά χρόνια με την απορροή των ομβρίων απο τα αρχαία, τα μωσαϊκά πατώματα , την συσωρευμένη υγρασία και τους υδρατμούς κάτω απ’τα τζάμια. Αμφιβάλω αν ρώτησε οτιδήποτε, ή αν τα πάρα πάνω, καθώς δεν βλέπουμε σημεία επίσκεψης αποχετευτικού συστήματος ομβρίων απο την ανασκαφή, δεν αποβούν καταστροφικά σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Πάντως ενα ειναι πιστεύω σίγουρο : όταν το μυαλό του Bernard Tschumi και οι μεθοδεύσεις της προσωπικής του επαγγελματικής ατζέντας έβλεπαν «Ελλάδα» (προφανως με την συμπαράσταση των εγχωρίων «ατζέντηδών» του-βλ. ανωτέρω ευρύτερο θέμα "Business inteligence" kai "Facilitating"/"Mediating"), η Ελληνίδα, ήδη απολάμβανε αναγνώριση , ρωτούσαν τη γνώμη της οσοι γνώριζαν κι’ ήθελαν σωστές δουλειές , ενώ ή ίδια ανήρχετο συστηματικά στις Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνώς (έργα τοτε, Fallingwater, Harvard Club ktl.). Το καλοκαίρι του 2009 η Πάμελα Τζερόμ απόλαυσε την διεθνή αναγνώριση με την παρουσίαση της δουλειάς της για το Guggenheim Νέας Υόρκης στο 20ο συνέδριο παγκόσμιας κληρονομιάς στο Σίδνευ, και μαζύ με την ομάδα της πήραν τρία βραβεία, μεταξύ των οποίων το ανώτατο αριστείο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτόνων της Πολιτείας της Νέας Υόρκης. Οχι μόνο θεωρώ την Πάμελα Τζερόμ ως το κορυφαίο Ελληνικό όνομα που ακούγεται στον διεθνή αρχιτεκτονικό κόσμο και το ευρύτερο κοινο (π.χ τι θα μπορούσε να θεωρηθεί σημαντικότερο από άρθρο των New York Times , και μάλιστα με δημοσίευση σχεδίων , διεξοδική αναφορά και συνέντευξη γύρω απο το έργο σου) πάντοτε σχετιζόμενο με έργα και θέματα ουσίας (το πρώτο όνομα εδώ και πολλά χρόνια μετα τον Κωνσταντίνο Δοξιάδη*), αλλά και το πρώτο Ελληνικo όνομα που ασχολείται με θέματα στα οποία η σύγχρονη Ελλάδα θα έπρεπε να πρωτοστατεί παγκόσμια, ενώ δυστυχώς κάνει το ανάποδο. Ειλικρινά θέλω να δώ τα αρχαία κάτω απο το Μουσείο πέντε χρόνια απο σήμερα !
H Pamela Jerome στην Αθήνα, απο Υεμένη πρός Νέα Υόρκη,18 Ιαν. 2008
(Photo: αρχείο του συγγραφέα)
Θα ήθελα απο το παρόν, να ευχαριστήσω την Πάμελα, για την υποστήριξή της με τα δυό άρθρα που μου πρόσφερε για τα δυό τεύχη του περιοδικού «Α+Τ» (αρχιτεκτονική + Τεχνολογία), που κυκλοφόρησε απ’τις εκδόσεις Παπασωτηρίου και Wiredart (2003-2004).
Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε και για άλλα Ελληνικά ονόματα που ακούγονται κατά καιρούς στο εξωτερικό αλλά που για διαφόρους λόγους, με κύριο τις χειραγωγούμενες “τυμπανοκρουσίες” στα εγχώρια μέσα ή την «δημοσιο-σχεσίτικη» αυτοπροβολή , δεν εμπίπτουν στα πλαίσια της ουσίας του παρόντος, δηλαδή την "αναγνώριση" απο τους άλλους και οχι απο το τί λέμε εμείς ή τα "δελτία" τύπου και οι "εργολαβίες αυτοπροβολής" μέσω γνωστών περί την αρχιτεκτονική και το περιβάλλον δημοσιογράφων και των αρχιτεκτονικών "Μεγαρο-δρωμένων" που αυτοβαφκαλίζονται με ξένους "Σταρς", που κακό παρά καλό έχουν κάνει μέχρι στιγμής στον τόπο, πάντα βέβαια κατά τη γνώμη μου (βλ. π.χ Τσούμι ! ). Κλείνω λοιπόν περιοριζόμενος στη διακεκριμένη αυτή Ελληνίδα που δρά με αφοσίωση στον αρχιτεκτονικό τομέα που αποφάσισε να ειδικευτεί και ζεί στο εξωτερικό, και που, καθώς έχω βρεί και παρακολουθώ στα "εγχώρια" διαβάσματά και τις ερευνές μου, δεν αναφέρεται σε εργασίες εγχωρίων, σοβαρών μελετητών ή ακόμη και δημοσιογράφων.
Η παρούσα εισαγωγική αναφορά μου στην ύπαρξη και το έργο της, ειναι μιά ακόμη κραυγή τεκμηριωμένης απελπισίας για ενα θέμα που παραμένει διαχρονικά αδιόρθωτο, και που η μή αντιμετώπιση του συντείνει τα μέγιστα στην εγχώρια κατάντια μας, να το επαναλάβω, οπως εγώ τουλάχιστον πιστεύω...γιατί φοβάμαι οτι τόσον οι προηγούμενοι οσο και οι πρόσφατοι "πριγκηπες" του πολιτισμού μας, προφανώς δεν βλέπουν πιο πέρα απ' τα "γνωστά" και τα σόγια τους...! Σε ενα δικαιότερο και δυναμικότερο κράτος, που παρά την σπουδαία ιστορία του , λέει οτι προσπαθεί να πιάσει τα άλλα στην ουσία των θεμάτων και της σύγχρονης ζωής,πέρα απ'τη φοροδιαφυγή να αντιμετωπίσει ουσιαστικά την "αναξιοκρατία", θα έπρεπε πιστεύω , πέρα απο άμεσες επίσημες και διαφανείς προσκλήσεις «επαναπατρισμού και προσφοράς στον τόπο», να δινόταν πάραυτα και απο μια τιμητική πανεπιστημιακή θέση σε άτομα , που αναμφισβήτητα υπάρχουν και αλλα, σαν την πάρα πάνω συνάδελφο- ακόμη και θέσεις στην Ακαδημία θα έλεγα σε ορισμένες περιπτώσεις, ώστε τα καλοκαίρια, ή όποτε βρίσκονται ή περνουν απ'την Ελλάδα, να τους δίνεται η δυνατότητα να συνδράμουν στην αναβάθμιση του τοπικού επιπέδου, εξω απο τους «ανταγωνισμούς» και τα γνωστά εγχώρια «πισωπλατικά μαχαιρώματα» και διεργασίες. Εστω και με μιά διάλεξή τους κάθε καλοκαίρι ή ακόμη και με μιά ανακοίνωση στο υπο εξέλιξη έργο τους και τις τοσο σημαντικές διεθνώς προσωπικές τους εμπειρίες, αλλά και τα κατα καιρούς ενδιαφέροντα και κατευθύνσεις της έρευνάς τους, θα πρόσφεραν "έμπνευση" και "υπερηφάνεια" στους νεώτερους, θα "μάθαιναν" οι νεώτεροι απ' ευθείας απ'την πηγή, ενώ τώρα οι περισσότεροι αγνοούν ακόμη και την ύπαρξή τους...οπως βέβαια αγνοούσαν και στον παρελθόν οι τότε «νεότεροι» και αρκετούς άλλους που με το έργο τους τιμούσαν το όνομα της αρχιτεκτονικης Ελλάδας διεθνώς και συνέδραμαν στην πρόοδο του κλάδου, απόλυτα θεωρούμενου. Αυτά δυστυχώς ισχύουν και σε αλλους τομείς της επιστήμης και της Τέχνης με Ελληνες που διαπρέπουν στο εξωτερικό.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
*(βλ. π.χ αρθρα μου σε http://www.acaarchitecture.com/Mag26.htm, http://www.acaarchitecture.com/Mag27.htm), http://www.acaarchitecture.com/Mag29.htm και "Οι άλλοι Ολυμπιονίκες" , "Η Καθημερινή" ,5 Σεπτ.2008
** Bl. Pamela Jerome "Το σπίτι του Καταρράκτη του Frank Lloyd Wright: Παθολογία της Φθοράς", "A+T"(Αρχιτεκτονική +Τεχνολογία),τεύχος νο.1, εκδόσεις Παπασωτηρίου , Αθήνα 2003, σ.59-63
*** Βλ. Robin Pogrebin , "The Restorer's Art of the Invisible" , the NEW YORK TIMES, Sept.10, 2007, επίσης ιδιο άρθρο με φωτογραφίες κατα την κατασκευή, απο Fred R.Conrad, se nytimes.com/2007/09/10 . Επίσης Βλ. : Pamela Jerome, “An Introduction to Authenticity in Preservation,” APT Bulletin 39, No. 2-3 (2008): 6. επίσης βλ.Pamela Jerome, Angel Ayón and Paul Shwartzbaum, “Restoration and Facilities Enhancement of Frank Lloyd Wright’s Solomon R. Guggenheim Museum in New York,” News in Conservation, No. 6, June 2008, 4-5. Επίσης βλ. Pamela Jerome, AIA, LEED® AP , Partner, WASA/Studio A "Restoring Frank Lloyd Wright's Solomon R. Guggenehim's Museum", Παρουσίαση σε συνέδρειο για την Παγκόσμια Κληρονομιά, στο Σίδνευ , Αυστραλία, Καλοκαίρι 2009
**** Pamela Jerome "Διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής Χαδραμότ της Υεμένης", "A+T"(Αρχιτεκτονική +Τεχνολογία), τεύχος νο.2, εκδόσεις Wiredart , Αθήνα 2004, σ.100-104
***** Επιστολή με 21 υπογραφές σημαντικών διεθνών αρχιτεκτόνων και ακαδημαϊκών σε υπουργό πολιτισμού Ευάγγελο Βενιζέλο, 28 Απριλίου 1997. Οι επιστολογράφοι αντιτίθενται στην καταλληλότητα του οικοπέδου για το Μουσείο, υποστηρίζουν την άποψή τους με επτά σημεία επιχειρημάτων ,καταλήγουν δε : "...πιστεύουμε ακράδαντα οτι αυτό το εγχείρημα δεν ειναι δυνατο να εχει ενα καλό αποτέλεσμα...."( ...We firmly believe that such a course of action cannot possibly have a good outcome...." . Πρώτη ειναι η υπογραφή του Kenneth Frampton, τελευταία του Bernard Tschumi , σε επιστολόχαρτο μάλιστα της Αρχιτεκτονικής σχολής του Πανεπιστημίου Columbia, της οποίας την εποχή εκείνη ήταν κοσμήτορας. Oπως τα πράγματα έδειξαν, ο περιβόητος και άνευ αρχών τελευταίος, μεθόδευσε προς "εαυτόν" ενα εγχείρημα, στο οποίο πίστευε οτι το αποτέλεσμα δεν θα ήταν καλό. Αν δεν ειναι αυτή μια μοναδική περίπτωση "αυτοκριτικής εκ'των προτέρων", πέρα απο την "ηθική" του θέματος, απ'ολες τις απόψεις, τότε τι είναι; (αντίγραφο της επιστολής , προσωπικό αρχείο του γράφοντος)
Το υλικό για το παρόν : Eρευνα του συγγραφέα και δικαιώματα ως αναφέρεται. Φωτο Πάμελα Τζερόμ απ'το προσωπικό αρχείο του Συγγραφέα.
© Αντώνη Κ.Αντωνιάδη / Anthony C. Antoniades