2. Επαγγελματισμός, έσοδα , παραπλανητικά, και ...
Σπανια ακούει κανεις για τις αρχες και την επαγγελματική στάση των αρχιτεκτόνων, πόσο μάλλον για τις αμοιβές τους, ιδίως σε περιπτώσεις οπως της χώρας μας, που η αρχιτεκτονική, ιδίως των δημόσιων έργων εχει περιέλθει σε κατάσταση υποβάθμισης, τον έλεγχο και πακετοποίηση υπο το καθεστώς των εργολάβων, των πολιτικών , των μεγαλοεκδοτικών συμφερόντων , της πασίγωστης στους πάντες "ΜΙΖΑΣ", τα "λειαντικά "και "προλειαντικά" άρθρα πλείστων περί την αρχιτεκτονική και το περιβάλλον επαγγελματιών δημοσιογράφων , παρεπιδημούντων και εκολαπτομένων στα μεγαλοδημοσιογραφικά συγκροτήματα, τις παραπλανητικές πληροφορίες που αρκετοι απ'αυτούς περνάνε κατα καιρούς και ανάλογα με τις σκοπιμότητες των πατρώνων τους στο αδαές και άμεσα εντυπωσιαζόμενο κοινό, μέσω των "λαϊφταϊλέ" ενθέτων Κυριακάτικων εφημερίδων, που μερικά βγάζουν "αρχιτέκτονες" διεθνών έργων μακρυνούς ομογενείς μας, "Ελληνογενείς προφανως και με το πάρα πάνω" οι ουρανοξύστες και τα Ντουμάπια, αν ήθελε να πιστέψει παραδείγματος χάριν κανείς απ'αυτά, οπως πρόσφατο ένθετο που για οσους το διάβασαν θα πίστεψαν οτι Αρχιτέκτονας των πανύψηλων ουρανοξυστών, οπως π.χ του Burj Khalifa, ηταν Ελληνας ...για να εξηγηθεί πάρα κάτω "...του αρχιτέκτονα με την αρκαδική καταγωγή..." , χωρις να αναφερθεί ουτε για δείγμα το ονομα του πραγματικού αρχιτέκτονα του έργου, του υπερ-πρωτοπόρου και ταλαντούχου στα εργα αυτά, του Adrian Smith . Και για να μη λέτε οτι ολα αυτά ειναι κακεντρέχιες , πηγαίνετε στο ένθετο Reportage, Εθνος της Κυριακής, 18 Σεπτ. 2011, σσ.1 και 04-06......
....Σήμερα πάλι λοιπόν διαβάζω στην ηλεκτρονική έκδοση του "Architectural Record" , οτι ο Σαντιάγκο Καλατράβα , απεσύρθει απ'την ανάθεση του έργου για τον τερματικό σταθμό και ξενοδοχείου 500δωματίων του αεροδρομίου του Ντένβερ στο Κολοράδο των ΗΠΑ, ενα έργο προυπολογισμού 650εκατομυρίων δολαρίων ο οποίος κόπηκε ενα χρόνο αργότερα στα 500εκατομύρια. Μέσω της συζύγου Ρομπερτίνας, που ειναι και η "επιχειρηματική διαχειρίστρια"(Business manager) του γραφείου του ανακοίνωσε με επιστολή , οτι αποσύρεται γιατι υπο τις παρούσες συνθήκες "το έργο στερείται αρκετου προυπολογισμου ...(και) συνεχίζει να προωθεί ανεδαφικό χρονοδιάγραμμα με λίγη ελπίδα για την ανάπτυξη και συντονισμό του σχεδιασμού (of the design) στο επίπεδο των στανταρντς και ποιότητας της υπογραφής Καλατράβα" ( “The project still lacks sufficient funding … [and] it continues to set an unrealistic schedule with little or no room to develop and consolidate the design in keeping with the standards and quality of a Calatrava signature design.”).Δεν μπορεί παρα κάθε αρχιτέκτονας που σέβεται τον εαυτό του να επικροτήσει τη στάση αυτή του Καλατράβα, ιδίως αν το συμβόλαιο της ανάθεσης προέβλεπε την κατ' ουδένα τρόπο αλλοίωση του έργου του ως εγινε αποδεκτό, και δεν άφηνε παραθυράκια για διείσδυση αλλοτρίων συμφερόντων, αλλαγών χωρίς την έγκριση του ιδιου του αρχιτέκτονα, κτλ. κτλ. Το εργο του αρχιτέκτονα, εργο πνευματικό, δεν πρέπει να κατακρεουργείται, οπως δεν θα πρέπει να γίνονται π.χ συμβιβασμοι σε μια εγχείρηση στον εγκέφαλο με εργαλεία και μεθόδους τριτοκοσμικούς...εκτος και για τον αλφα ή βήτα λόγο (συνήθως αλτρουιστικό), ο διακεκριμένος χειρούργος αποδεχτεί κάτι τέτοιο εκ'των προτέρων, για τη δική του φήμη και την πρόοδο της "επιστήμης" (πως π.χ ειναι δυνατό να γίνει εργο ποιότητας, οπως εγινε στην Ελλάδα με τη στέγη του ΟΑΚΑ).
Τονίζεται βέβαια στην ανακοίνωση της αποσύρσης του Καλατράβα από το τερματικο και το ξενοδοχείο του Ντένβερ , οτι το διαζύγιο,εγινε "φιλικά", οτι οι Εργολάβοι και τα αρχιτεκτονικά γραφεία που ανέλαβαν να υπογράψουν τα σχέδια ("architects of Record": Anderson Mason Dale Architects, για τον Τερματικο σταθμό και Gensler Architects/το μεγαλυτερο αρχιτεκτονικό γραφείο των ΗΠΑ , για το Ξενοδοχείο, )θα χρησιμοποιήσουν τό όραμα που τους έδωσαν τα σχέδια και η μελέτη του Καλατράβα , για την οποία, οπως συμπληρώνεται ο αρχιτέκτονας ήδη πληρώθηκε $13εκτομμύρια δολλάρια.* Σε οτι αφορά αμοιβες και νουμερα, θα σημειώναμε πρόσφατη πληροφορία απο άρθρο πάλι στο περιοδικό Architectural Record , οτι η αμοιβή του ιδιου αρχιτέκτονα για τα σχέδια του Πολυτεχνείου USF στη Lakeland Φλόριδας, είναι $7.44 εκτομύρια δολλάρια, απο τα οποία 140.000 πήγαν μόνο για το βίντεο παρουσίασης που έφτιαξε το γραφείο του αρχιτέκτονα και παιζεται στοYou Tube (bl.αρθρο Kris Hundley σε AR)
Μεγάλα νούμερα και τα δυο, το πρώτο , για το τερματικό του αεροδρομίο στον Ντένβερ, μαλλον "αθώο", περίπου 2%, για ενα έργο που μάλλον θα πρέπει να ειναι απ'τα χειρότερα του Αρχιτέκτονα που έχω δει, μια τεράστιου μεγέθους "κατ'εικόνα ερμηνεία" ενος, μάλλον άγαρμπου, πουλιού σε στάση "απογείωσης" (δεν χτίστηκε ακόμη και δεν τόχω δεί, απ'οτι εχω δει στο φωτορεαλιστικο μιλάω) , που οπωσδήποτε ετσι και κάποια ανάλογη αμοιβή δημοσίευονταν για έργα που εγιναν απο αλλοδαπους αρχιτέκτονες στον Ελλαδικό χώρο (Τσούμι, Καλατράβα με δημόσια χρήματα, τώρα Πιάνο με ιδιωτικά) , θα ψάχναμε πιθανώς να βρούμε πόσα τυχον απ'αυτά πήγαν σε ημεδαπούς "ατζέντηδες", σε ποιούς , και τι τυχον λογαριασμούς κατατέθηκαν στο εξωτερικό , τι βιβλία υποσχέθηκαν, τι και πόσα βιβλία βγήκαν... θα μου πείτε, ενα Ολυμπιακό στάδιο κατι γήπεδα κι'ενα μουσείο κλουβί ήταν αυτό, ψίλους στ'αχυρα , "ψιχουλα"...και τι να το συζητάς !!!!
Calatrava in Hydra,summer 2004. From the ACA unpublished book ARCHILOGOS........... (Photo by and © ACA)
* Θα άξιζε πιστεύω να ρίξετε μιά ματιά στις προαναφερθείσες δημοσιεύσεις , ιδίως στα σχόλια των αναγνωστών που ακολουθούν το άρθρο για το τερματικό στο αεροδρόμιο . Γιατι στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για τη μεγαλύτερη κατα τα γνωστά μου συμμετοχή αρχιτεκτόνων και περι την αρχιτεκτονική ενδιαφερομένων σε δημόσιο διάλογο, αν και στην μέγιστη πλειοψηφία τους ολα τα σχόλια ειναι διατυπωξένα ανώνυμα, οπως δυστυχως συμβαίνει στο Ιντερνετ. Παρα ταύτα ομως, δείχνουν ξεκάθαρα τον προβληματισμό της διεθνούς αρχιτεκτονικής κοινής γνώμης γύρω απο θέματα τόσο δεοντολογίας, οσο και πραγματικότητας (υψους αμοιβων, ποσοστά κτλ.) και σχεδιασμού, ταυτότητας ενος έργου και το "εγώ του αρχιτέκτονα" , ολα αυτά δε, σε σχέση με την κοινωνία και αλληλένδετα με την αισθητική, την οποία μόνο η αρχιτεκτονική κάθε εποχής και κάθε λαού εκφράζει.