ACAarchitecture                                             MAG 39

Μετά τα εγκαίνια :                                                                        του Α.Κ.Αντωνιάδη  

               Καλά, μπορεί ολοι τους να ξέχασαν στα δακρύβρεχτά τους  τον ποιητή του Γύφτου.....

               Δεν ξέρω όμως πόσοι  είδανε το γερανό, που το "ράμφος" του με τον εικονολήπτη  50-60 μέτρα πάνω απο το έδαφος ήταν

               τελικά  οπως απεδείχθη ο "πόλος" ("Μάτι") του "πολικού σχεδιασμού" της ολης σύλληψης: Στόχος η εικόνα μιας τούρτας

               οριζοντιότητας με  κερασάκι τον Παρθενώνα. Οσο για τα άλλα, ασ' είναι καλά η αφαίρεση του Τηλεόκουτου : Τον

               ανταγωνισμό  των  αρμών των υλικών και επιφανειών,  των οικοδομικών λεπτομερειών γενικά με τα γλυπτά εκθέματα,

               τα στοιχεία της ορατής απο παντού και κατά τα πάντα "ανήσυχης"  οροφής του υπο περιστροφή καννάβου της κάτοψης 

               των φωτιστικών σωμάτων (reflected ceiling plan) , που ανταγωνίζεται  ακατάπαυστα τα εκθέματα, κόβοντας "κεφάλια" και

               "σώματα" των αγαλμάτων, ενώ θέλουν ολα τους ξεκάθαρο ουρανό (πραγματικά η μεταφορικά), και τον ανταγωνισμό του

                οδοντωτού τοίχου "πλισσέ" πάνω από το αέτωμα που απαιτεί να δεχτεί αξονικά την  πορεία του τελετουργικού

               κλιμακοστασίου στο τέλος του "ιλιγγοδρομείου κεκλημένου εδάφους",  κανεις δεν φαίνεται να τα πρόσεξε στην

               τηλεοπτική απόδοση του ενός πλάνου και της γρήγορης διαδοχής ("editing") .

Τα αγάλματα θέλαν ξεκάθαρο ουρανό, κι'οχι μπακλαβαδωτά ταβάνια. Η πορεία στο χώρο ήθελε εναλλαγές, εσωτερικό- εξωτερικό, κάπου να καταλάβεις πως βρίσκεσαι στην Αττική τέλος πάντων, να βγείς μια στιγμή στο αεράκι, να δεις και κάνα άγαλμα στη φυσική του κατάσταση, να πείς τέλος πάντων πως βρίσκεσαι στην Ελλάδα. Καλά, μα κανείς τους δεν πήγε  στο Φορτ Γουώρθ να δει και να μάθει απο το Κιμπελλ του Λούη Κάν (Kimbell Museum of Art, architect Louis Kahn); Να πάει πιο κάτω να δει του Ταντάο Αντο το αριστούργημα που εχει κι'αυτό γυαλί (Fort Worth Museum of Contemporary Art, architect Tadao Ando) ; Μουσεία με ολη τη σημασία της λέξης, που η Ελλάδα δίδαξε σ'ολο τον κόσμο, πλην σ'εμας , τους τωρινούς. Τώρα λοιπόν τι να λέμε ; Το "τωρινό" δικό μας ....έγινε, και δυστυχώς με γνώμονα   τηλεοπτικό ,  "χειραγωγό-αποφασιστικά" (για να μη πώ την "ασχημη" λέξη και θίξω κόσμο), δημοσιοσχεστιτικό-Νέο-Ελληνομιζαδόρικα κατα πως λένε και γράφεται παντού οτι γίνονται τα πάντα στον τόπο ετούτο. Οσοι μιλάμε "αρχιτεκτονικά", ρομαντικοί αλλων εποχών αν θέλετε,  βρισκόμαστε στη μειονότητα, αφού σ'αυτή τη χώρα το όνομα του αρχιτέκτονα δεν το μνήμονεύουνε κάν στα εγκαίνια και το ρόλο του "στρατηγού" των έργων τον έχουνε πάρει άλλοι ("αρχαιολογο-δημοσιοσχεσίτες") .... πιστεύω οχι ομως για πολύ, γιατί η χρήση, κι'ο χρόνος, θα δείξει , οσα ειχε επισημάνει  η κριτική την ώρα που έπρεπε, την ώρα που τα διάφορα συλληπτικά, συνθετικά και χωροψυχολογικά λάθη επρεπε να ειχαν επισημανθεί, πριν, κατά και αμέσως μετά το διαγωνισμό, και επισημάνθηκαν απ'οσους καταλαβαίναν απο σχέδια , μιλούσαν αρχιτεκτονική και ειχαν πάνω απ'ολα το θάρρος και τα κότσια να αρθρώσουν λόγο, την ώρα που έπρεπε (και εδώ αξίζουν συγχαρητήρια στο μόνο αρχιτεκτονικό μέσο που άρθρωσε φωνή, ουσιαστικά και δυναμικότατα, το ηλεκτρονικό περιοδικό του νεαρού αρχιτέκτονα εκδότη Βασίλη Μιστριώτη-βλ. π.χ www.greekarchitects.gr ) . Ειλικρινά απορώ γιατι ορισμένα εντυπα,όπως η εφημερίδα "Η Καθημερινή" αρχίσανε τον ελεύθερο «περιεκτικό»  ηλεκτρονικό διάλογο για την αρχιτεκτονική του Μουσείου κατόπιν εορτής; Ρητορικό θα μου πείτε το ερώτημα,και δεν μπορούμε να σταυρώσουμε την συγκεκριμένη εφημερίδα, γιατι διαχρονικά φιλοξένησε και τοποθετήσεις αντίθετες με αυτό που φαινόταν ήταν η επίσημη τοποθέτηση των περι την αρχιτεκτονική συντακτών της, αλλά και κριτική καθαρά κατά του Μουσείου, ιδίως σε «επιστολές αναγνωστών» της. Πάντως  όσοι "γνωρίζουμε" τα πράγματα και οι περισσότεροι αρχιτέκτονες γνωρίζουμε τους λόγους,  που στόματα και γραφίδες κρατηθήκανε κλειστά τότε που έπρεπε να είχαν ανοίξει , ιδίως στόματα "ακαδημαϊκών και πανεπιστημιακών δασκάλων" .

Και τώρα στα Μάρμαρα : Προφανώς, ολοι, τουλάχιστον η μεγάλη πλειοψηφία μας, θέλει τα Μάρμαρα πίσω, ακόμη κι'εγώ και αλλοι  σαν κι'εμένα που εκείνα τα χρόνια της Χούντας στο θλιβερό Λονδίνο μόνο η αίθουσα του Βρετανικού Μουσείου ήταν εκείνη που μας έκανε να κλαίμε , καθώς και το πλατύσκαλο του Λούβρου με τη Νίκη της Σαμοθράκης (σαν πόσο δεν δακρύσαμε  κι’ εκεί , εικοσιπεντάρηδες τότε) , η μόνη επαφή με την πατρίδα και το πνεύμα της, πόυ πάντα θα βρίσκονται εμιγκρέδες κι'εξόριστοι , ιδίως καθώς "χαλάει η πατρίδα" και ισως πολλοί περισσότεροι αναγκαστουν κάποια στιγμή να φύγουν ή να βρεθούν αθελά τους εξω, οπως πολλοί απο μας τότε, ιδια- ολόιδια με τον  Κωνσταντίνο Καραμανλή , που ο Κανδύλης   τουχε πει στα χρόνια της εξορίας του στο Παρίσι που να το βάλει το Μουσείο, κι'ολα τα αλλα ειναι παραμύθια !!! Και να μη ξεχνάμε βέβαια οτι ο Τσούμι ειχε δουλέψει στο γραφείο του, μακροχρόνιος δηλαδή ο στόχος του για του Μακρυγιάννη. Επισης δεν πρέπει να ξεχνάμε οτι ο  πρώτος απο τους Ελληνες που ζήτησαν δυναμικά την επιστροφή των Ελγινείων στην Ελλάδα ,χρόνια πίσω,  ήταν ο Αλέξανδρος Ραγκαβής, ενώ στην σειρά ερχόταν "εννατος" , με το Λόρδο Βύρωνα πρώτο (γιατι φιλλέληνες Εγγλέζοι -Βουλευτές και αλλοι ήταν εκείνοι πού καταδίκασαν τον Ελγιν και ζήτησαν να γυρίσουν τα Ελγίνεια πίσω- για  σειρα βλ. βιβλίο Ιωάννη Γεννάδιου "Λόρδος Ελγιν") .Και να γνωρίζουμε επίσης ,  οτι εκατοντάδες  νεαροι Ελληνες που έπαιρναν μαθήματα ιστορίας της Τέχνης και της αρχιτεκτονικής απο φωτισμένους ιστορικούς της Τέχνης και της Αρχιτεκτονικής, οπως οι Αναστάσιος Ορλάνδος, Παναγιώτης Μιχελής,  Αγγελος Προκοπίου, αμέσως μετά τις πρώτες διαλέξεις για τον Παρθενώνα και τα Ελγίνεια, στα καφεδάκια στο Μουσείο, τουλάχιστον εκείνοι του Πολυτεχνείου της δεκαετίας του '60 , στήναν ατζέντες για κινήματα με στόχο την επιστροφή των Ελγινείων...(θυμάσαι Δημήτρη Μ. τις κουβέντες μας στα παγκάκια του Μουσείου ;). Κι'ολοι αυτοί, είμαι σίγουρος δεν θάχαν ποτέ αντίρρηση να δεχτούμε την πρωτοκαθεδρία της Μελίνας, αλλα οχι και την πρωτιά. Αυτή, τουλάχιστον με βάση τα γραπτά στοιχεία   ηρθε  10η στη σειρά ,... αλλά για χάρη της, να το πάρει το ποτάμι, να κάνουμε το 10 -"1"  Πάντως η φωτογραφία της στο Μετρό καλή  και ωραία είναι, χαρούμενη και στην καρδιά μας την έχουμε,  να την ανανεώσουν πριν ξεθωριάσει, αλλά ας’ βάλουν κι'ενα ένθετο υποσημειωματάκι δίπλα, μικρό , τόσο δα, με το όνομα του Αλέξανδρού Ραγκαβή και του Βύρωνα....  Σήμερα, όλοι θέλουμε τα Ελγίνεια πίσω, μα αυτό το κτήριο ειναι ένα πολιτισμικό και αρχιτεκτονικό "εγκλημα",κι'εγώ προσωπικά θα επιμένω, θα παρακολουθώ και θα το κάνω κριτικά οσο κρατάν τα κότσια μου. Οσοι πραγματικά ενδιαφέρονται για τεκμηρίωση των σκληρών λόγων μου, ασ' ρίξουν μια ματιά στην "εγκαιρη" κριτική μου των τελευταίων χρόνων πάρα κάτω : 

BACK